# Statiegeld of leenmodel

> Statiegeld betaal je vooraf en krijg je terug. Een leenmodel leent zonder statiegeld uit en vraagt genummerde verpakkingen en betaling met de kaart.

Last updated: 2026-10-15

Een herbruiksysteem moet ervoor zorgen dat verpakkingen terugkomen. Dat kan met statiegeld dat de klant vooraf betaalt, of door verpakkingen uit te lenen zoals een bibliotheek. Retoer werkt met statiegeld dat vooraf betaald wordt.

## Wat is het verschil tussen statiegeld en een leenmodel?

Bij statiegeld betaalt de klant een klein bedrag bij de maaltijd of het drankje en krijgt dat terug wanneer de verpakking terugkomt. Bij een leenmodel leent de klant de verpakking zonder vast statiegeld. Een leenmodel werkt alleen als elke verpakking een eigen code heeft en de klant met de kaart betaalt, niet cash.

| | Statiegeld | Leenmodel |
|---|---|---|
| Vooraf betaald | Een klein statiegeld | Geen vast statiegeld |
| Bij het terugbrengen | De klant krijgt het statiegeld terug | Niets terug te betalen |
| Verpakkingen | Retoer geeft elke verpakking een eigen code om ze te volgen | Elke verpakking moet een eigen code hebben |
| Betaling | Terug op de bankkaart, via een digitale overschrijving of als vouchercode | Alleen met de kaart, niet cash |

## Hoe werkt het statiegeld bij Retoer?

De klant betaalt een klein statiegeld aan de kassa, waar de kassakoppeling het bedrag toevoegt. Hij brengt de verpakking terug naar een retourpunt van Retoer en krijgt zijn statiegeld terug zonder app: op de bankkaart, via een digitale overschrijving of als vouchercode voor de volgende aankoop. Het statiegeld is overal in het systeem hetzelfde.

Achter de kassa registreert het statiegeldregister elk statiegeld per verpakking, regelt het de terugbetalingen en verrekent het de saldi tussen zaken, retourpunten en operatoren. Het statiegeld hoort bij een neutrale beheerder, niet bij een operator, zodat het veilig blijft als een operator stopt. Zie [Bestuur en neutraliteit](/nl/concepts/governance/).

Het doel is een terugbetaling in minder dan 30 seconden. De pilots testen welke manier van terugbetalen bij elke plek past.

## Wat heeft een leenmodel nodig?

Zonder vast statiegeld moet het systeem weten welke verpakking elke klant meenam. Daarvoor heb je genummerde verpakkingen nodig, elk met een eigen code, en betaling met de kaart. Wie cash betaalt, kan in een leenmodel geen verpakking lenen. Waar veel mensen nog cash betalen, valt het model dus af.

## Welk model gebruiken de meeste herbruiksystemen?

De meeste werken met statiegeld. De Reuse Barometer van Zero Waste Europe stelde vast dat 81% van de 90 onderzochte herbruikoplossingen vooraf statiegeld vraagt. De barometer koppelt het statiegeld niet aan het succes van een systeem. Het cijfer toont dus hoe gangbaar het model is, niet dat het beter werkt.

Bron: Zero Waste Europe, [European Reuse Barometer](https://zerowasteeurope.eu/press-release/65-of-retail-businesses-profit-from-reusable-packaging-systems/).

## Lees ook

- [Een verpakking inleveren](/nl/system/returning-a-container/)
- [Ontwerpprincipes](/nl/concepts/design-principles/)
- [Bestuur en neutraliteit](/nl/concepts/governance/)
